Met de structurele gevolgen van het programma sociaal domein is rekening gehouden in de meerjarenbegroting 2025-2028
Jeugd regionale uitvoeringskosten € 35.000 Voordeel
De afrekening regionale begroting Jeugd 2023 levert een incidenteel voordeel op van € 35.000.
Wmo € 295.000 Nadeel
We zien dat door de vergrijzing steeds meer mensen een beroep doen op Huishoudelijke Hulp, dat gebeurt wel in mindere mate met gebruik van een persoonsgebonden budget (PGB). Dit leidt tot een nadeel op Huishoudelijke Hulp van € 468.000.
Verder zien we een toename van het aantal indicaties Wmo Begeleiding en de inzet van een PGB daarvoor. Dit zorgt voor een nadeel van € 58.300 voor Begeleiding in natura en € 38.000 voor begeleiding met een PGB. Ook heeft de uitvoering externe adviezen voor beoordeling van een Gehandicaptenparkeerkaart gezorgd voor een nadeel van € 15.000. Hiertegenover staat dat we de baten uit de eigen bijdrage met € 33.700 naar boven kunnen bijstellen. Daarnaast zien we een voordeel van € 96.200 op woningaanpassingen, € 99.600 op vervoersvoorzieningen en € 21.400 op vraagafhankelijk vervoer. Ook zien we een voordeel van € 33.400 op rolstoelen. Dit betekent per saldo binnen de Wmo een nadeel van € 295.000.
Maatwerkvoorzieningen Jeugd € 1.400.900 Nadeel
In de begroting 2024 zijn we er van uit gegaan dat we, door het inzetten van diverse maatregelen, de groei in zorg kunnen laten afnemen met 20%. In de huidige realisatie en de prognose zien we vooralsnog het omgekeerde gebeuren. Het aantal jeugdigen met zorg blijft stijgen. Sinds 1 januari 2024 is het aantal jeugdigen met jeugdhulp met 77 gestegen, een stijging van 7,5%.
Daarbij dient in aanmerking genomen te worden dat het aantal jeugdigen van 0-18 jaar de afgelopen twee jaar met 13% is gestegen (sinds augustus 2022). Deze groei zit echter met name in de groep 0 tot 3 jarigen, die relatief minder gebruik maken van Jeugdhulp. Opvallend is de nog steeds groeiende inzet van behandeling. Zowel in de lichtere als zwaardere behandeling zien we een toename.
Op dit moment maakt 11,9% van de jeugdigen in Lingewaard gebruik van Jeugdhulp (landelijk is dit 11%).
De kosten voor jeugdigen in verblijf zijn hoger dan begroot. Toch zien wij hier een positieve ontwikkeling. Op dit moment zijn er geen gesloten plaatsingen en zitten er minder jeugdigen in verblijf dan in 2023. We zien minder kinderen in de zwaarste verblijfszorg en meer kinderen in een gezinsgerichte setting. Dit sluit aan op het beleid om actief te sturen op de afschaling van de residentiële zorg. Echter, hierbij geldt dat de instroom van nieuwe jeugdigen niet altijd voorspelbaar is en een enkele instromer gepaard kan gaan met heel hoge kosten.
In combinatie met tariefkostenstijging zorgen bovengenoemde ontwikkelingen voor een (verwacht) tekort van € 1,4 miljoen voor 2024.
BVO DRAN € 286.300 Voordeel
Op basis van de Meerjarenprogrammabegroting BVO DRAN zijn de kosten van 2024 naar beneden bijgesteld. Hiermee hebben we een incidenteel voordeel van € 286.306. Hierover bent u al geïnformeerd met een informatienota in mei dit jaar.
MGR Sociaal Domein - Uitkomsten jaarrekening 2023 € 275.000 Voordeel
Zoals u heeft kunnen lezen in de raadsinformatienota ‘Jaarstukken Modulaire GR Sociaal Domein Centraal Gelderland’, hebben alle modules binnen de MGR in 2023 hun werkzaamheden binnen begroting uitgevoerd. Hierbij hebben we een voordeel van € 275.000, welke met name is toe te rekenen aan lagere kosten door een hogere uitstroom van SW-medewerkers dan begroot en een incidenteel hoger ‘Lage InkomensVoordeel’ binnen de module WgSW.
MGR Sociaal Domein - Gewijzigde begroting € 248.000 Voordeel
Zoals u al heeft kunnen lezen in de raadsinformatienota ‘Jaarstukken Modulaire GR Sociaal Domein Centraal Gelderland’ hebben we ook in 2024 een incidenteel voordeel op de MGR. Dit komt doordat de begrote loonkosten van het WgsW zijn verlaagd op basis van het aantal mensen dat op 1 januari in deinst was. Per saldo leidt dit tot een voordeel van € 148.670 voor Lingewaard. Daarnaast is ook onze begeleidingsbijdrage van Scalabor dit jaar lager dan begroot. Hiermee hebben we een (incidenteel) positief saldo van € 99.364.
Actualisatie uitvoering strategische agenda Sociaal Domein 2024 € 581.000 Budgetneutraal (reserve)
Voor de onderbouwing hiervan verwijzen we u graag naar het onderdeel Strategische Agenda Sociaal Domein.
Ambulantisering van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis 2024 € 389.000 Budgetneutraal (reserve)
Evenals in 2023 ontvangen we in 2024 een bijdrage vanuit de centrumgemeente Arnhem in verband met de regionale afspraken voor de opgave van beschermd wonen naar beschermd thuis.
We ontvangen in 2024 een bijdrage van € 477.450, waarvan al € 88.000 begroot. Na aftrek van de uitvoeringslasten 2024 (€ 18.000) storten we het saldo van € 371.450 in de bestemmingsreserve 'van beschermd wonen naar beschermd thuis'.
De doordecentralisatie Beschermd Wonen is uitgesteld. De nieuwe streefdatum voor de invoering van de Wet Woonplaatsbeginsel is daarmee gezet op 1 januari 2026. Als gevolg van deze nieuwe streefdatum ontvangen we ook in 2025 een bijdrage vanuit de centrumgemeente.
BUIG / BBZ € 1.004.300 Nadeel
De landelijk gesignaleerde groei van het aantal bijstandsgerechtigden blijft ook in Lingewaard merkbaar. Met name in de groep jongeren tot 27 jaar is er sprake van een toename. De sterke groei in deze leeftijdsgroep is ook landelijk zichtbaar. Doorrekening van de groei leidt tot een verwacht totaal tekort binnen het BUIG budget van € 1.004.300 (inclusief IOAZ-IOAW en BBZ-levensonderhoud en loonkostensubsidies). Er is rekening gehouden met 3% indexering per 1 juli 2024 in navolging van de ruim 3% indexering per januari 2024. Deze indexering komt voort vanuit de koppeling aan het wettelijk minimumloon. We zien wel dat het aantal ontvangen aanvragen voor bijstand in mei, juni en juli van dit jaar fors lager is dan in 2022 en 2023 het geval was. Wij monitoren zorgvuldig of deze beweging naar beneden zich verder voortzet. Onze aanpak blijft er onverminderd op gericht om onze inwoners aan een baan te helpen. We werken hiervoor ook regionaal samen. We onderzoeken ook de effectiviteit van onze re-integratieproducten. De BUIG inkomsten die wij vanuit het Rijk ontvangen worden berekend op basis van de werkelijke uitgaven in 2023 ( t-1). Dat betekent dat wij pas achteraf vanuit het Rijk worden gecompenseerd wanneer er sprake is van een landelijke groei van het uitkeringsbestand met daarbinnen ook een grotere uitgaven voor loonkostensubsidie. In oktober stelt het Rijk het BUIG-budget definitief vast. Dan weten we in hoeverre deze definitieve vaststelling afwijkt van het in april door het Rijk voorlopig gepubliceerde BUIG-budget.
Tot en met 2024 komen wij niet in aanmerking voor het de vangnetuitkering. De vangnetuitkering biedt gemeenten financiële compensatie voor grote(re) tekorten op het objectief verdeelde budget vanuit het Rijk. Er zijn specifieke voorwaarden verbonden aan deze vangnetuitkering waarbij grote(re) tekorten daarin in meerjarig perspectief dienen te worden bezien.
Armoede en schuldenbeleid € 124.100 Nadeel
Bij het armoede- en schuldenbeleid stevenen we af op een tekort van € 124.107. Dit tekort wordt met name veroorzaakt door een kostenstijging op kosten voor inrichting en/of huisraad. Wij hanteren bij bijzondere bijstand voor de inrichtingskosten de actuele Nibud normen. Deze Nibud normen zijn ongeveer 35% gestegen. De leningen van de Kredietbank stegen echter nauwelijks mee. Dit betekent dat het grote verschil - bijna een verdubbeling van de vergoeding - door ons opgevangen dient te worden binnen onze uitgaven voor bijzondere bijstand. Daarnaast zien we ook een toename van te vergoeden reiskosten voor arbeid/scholing ter ondersteuning van onze inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. Ook is een belangrijke verklaring van dit tekort gelegen in de aanvullende bijstand aan inwoners jonger dan 21 jaar die niet op een andere manier worden vergoed. De structurele extra bijdrage vanuit het Rijk voor armoede en schuldenbeleid van ruim € 60.000 uit de meicirculaire is in dit verwachte tekort al verdisconteerd.
Re-integratie en participatie € 52.500 Nadeel
We merken dat onze inwoners minder makkelijk (duurzaam) aan het werk komen. Een aantal projecten die we in 2024 vanuit de Taskforce Strategische Agenda zijn gestart, zijn nog niet geëvalueerd. Hierdoor hebben we nog niet inzichtelijk welke projecten daarbinnen een specifieke bijdrage kunnen leveren aan (duurzaam) werk van onze inwoners. We nemen daarom in 2025 al onze re-integratievoorzieningen onder de loep om deze op effectiviteit te kunnen beoordelen inclusief projecten zoals gestart vanuit de Taskforce Strategische Agenda. Waarbij we dan vervolgens keuzes maken over welke activiteiten we gaan voortzetten en welke niet. We zien ook dat de kosten voor het realiseren van nieuw beschut werk ruim € 10.000 meer bedragen dan de dekking vanuit de rijksmiddelen. Er is vanuit het Rijk aangegeven dat specifiek naar de hoogte van deze uitkering wordt gekeken om meer kostendekkend aan te sluiten bij gerealiseerde beschutte werkplekken. Wat voor een effect dit voornemen precies heeft, weten we op dit moment niet.
SPUK Wet Inburgering/ onderwijsroutes en uitvoeringskosten € 393.000 Budgetneutraal
Op basis van het totale aantal te verwachten inburgeringsplichtige asielstatushouders, gezins- en overige migranten verwachten we in totaal € 393.000 uit te geven. Deze lasten worden gedekt vanuit de specifieke uitkering Wet Inburgering 2021 (SPUK WI) en/of de specifieke uitkering onderwijsroute.
Projectleider Strategisch adviseur Migratie en integratie € 115.000 Budgetneutraal
We hebben de zorg voor opvang en integratie van nieuwkomers in onze gemeente: statushouders, Oekraïense vluchtelingen en asielzoekers. De projectleider strategische adviseur migratie en integratie draagt bij aan de integrale benadering van de opvang en begeleiding van nieuwkomers.
Bij het behandelen van het raadsvoorstel opvang asielzoekers, is de motie afwachten landelijk beleid aangenomen. Deze motie wordt door het College uitgevoerd. Uw raad is geïnformeerd over de te zetten stappen voor het uitvoeren van deze motie. De uit te werken scenario’s uit deze motie worden in het eerste kwartaal van 2025 aan uw raad voorgelegd. De voorbereiding van deze scenario’s vindt nu al wel plaats en gaat gepaard met een benodigde inzet van € 50.000. De kosten voor de inzet van de projectleider strategisch adviseur migratie en integratie van in totaal € 115.000 worden gedekt door de gelden die we van het Rijk ontvangen voor de opvang ontheemden Oekraïne.
Onderzoek duurzaam gebruik gemeenschapshuis Huissen Zand € 18.000 Nadeel
Voor gemeenschapshuis Huissen Zand wordt momenteel onderzocht welke mogelijkheden er zijn om het pand adequaat te onderhouden. Doel is duidelijk te maken welke maatregelen nodig zijn voor de verdere exploitatie van het gebouw. De kosten voor het onderzoek zijn € 18.000 incidenteel.